फेब्रुवारी संपून मार्चच्या मध्यावर होळी, धुळवड वगैरे संपली की वसंताला सुरुवात होते. मोगरा बहरतो, तल्खली वाढायला लागते आणि वेध लागतात आंब्याचे. मंडईत पहिली पेटी दाखल होते, तिच्या लिलावाच्या बातम्या येतात. पण अजूनही फळांचा राजा तसा नजरेपासून दूरच. नुसत्या आठवणीनेसुद्धा तोंडाला पाणी सुटतं असा हा आंबा. संस्कृतमध्ये आम्रफल तर इंग्रजीत मँगो.
हा मँगो (Mango) शब्द इंग्रजीत कसा आला माहितीये? याचा प्रवास खूपच गमतीशीर. शब्दांच्या या उगमाचा शोध घेणाऱ्या शास्त्रास etymology aअर्थात व्युत्पत्तीशास्त्र म्हणतात. या व्युत्पत्तीशास्त्रज्ञांच्या मते हा मँगो हा शब्द तामीळ किंवा मलय भाषेतून आला आहे. कसा?
बघा. तर तामीळ भाषेत शब्द आहे मंकाय (mankay). man म्हणजे आंब्याचं झाड आणि kay म्हणजे फळ. म्हणजे याचा अर्थ आंब्याच्या झाडाचे फळ असा होतो. आताच्या तामीळ भाषेत हा शब्द मला सापडला नाही. तर या तामीळ भाषेतून तो मलय भाषेत गेला आणि झाला मांग्गा(mangga) म्हणजे आंबा. मलय ही मलेशिया, इंडोनेशिया, सिंगापूर, ब्रुनोई इ. देशांची राष्ट्रभाषा आहे. पंधराव्या शतकात पोर्तुगीजांनी आंबा युरोपभर पोचवला, त्यांनी मांग्गाचं केलं मांगा (manga) आणि अशा रीतीने इंग्रजीत त्याचं झालं मॅंगो (mango).
. आहे की नाही गंमत! बोलीभाषा, स्थानिक भाषा याच कारणासाठी महत्त्वाच्या आहेत. दैनंदिन वापरासाठी त्या आवश्यक आहेतच. त्यासोबतच त्यांच्यात आपल्या इतिहासाचे, अस्तित्वाचे ताणे बाणे विणलेले आहेत. अशा विविध भाषा मिळून एक इतिहासाचं एक महावस्त्र विणलेलं आहे. यातल्या प्रत्येक धाग्याची जागा जपणं आणि ती टिकवून ठेवणं मानवी संस्कृतीचे पाईक म्हणून आपलं कर्तव्य आहे.
- तेजाली चं. शहासने
#mango #etymology #मराठी #आंबा #हापूस #मराठीभाषा #indianculture #maharashtra #history #marathistories #marathi #marathiculture
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा